Jabuuti (SLpost) -Madaxweynaha Jamhuuriyadda Jabuuti, Ismaaciil Cumar Geelle, ayaa Wasiir cusub u magacaabay Wasaaradda Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga ah ee dalka, iyadoo xilka loo magacaabay Cabdiqaadir Xuseen Cumar.
Cabdiqaadir Xuseen Cumar ayaa xilkan kala wareegaya Maxamuud Cali Yuusuf, oo hadda ah Guddoomiyaha Guddiga Midowga Afrika (AU).
Wasiirka cusub ayaa hore u soo noqday Safiirka Jabuuti u fadhiya dalka Kuwait, isagoo muddo ka soo shaqeeyay dhinaca diblomaasiyadda iyo xidhiidhka caalamiga ah.
Wasiirka cusub oo asal ahaan ka soo jeeda Somaliland
Magacaabista Cabdiqaadir Xuseen Cumar ayaa si gaar ah indhaha loogu hayo Somaliland, maadaama uu asal ahaan ka soo jeedo Somaliland.
Arrintan ayaa dhalisay hadal-hayn xooggan oo baraha bulshada Somaliland ka dhex socota, iyadoo qaar ka mid ah dadka ka faallooda siyaasadda ay isku dayayaan inay magacaabista ku xidhaan xaaladda cusub ee siyaasadda gobolka iyo dadaallada Somaliland ugu jirto helitaanka aqoonsi caalami ah.
Qaar ka mid ah dadka ka falceliyay magacaabista ayaa aaminsan in Madaxweyne Ismaaciil Cumar Geelle uu magacaabista mas’uulkan u arki karo fursad diblomaasiyadeed oo uu Jabuuti kaga hortagi karo ama kaga jawaabi karo dadaallada Somaliland ee ku aaddan xoojinta xidhiidhkeeda caalamiga ah.
Si kastaba ha ahaatee, illaa hadda ma jiro caddeyn rasmi ah oo muujinaysa in magacaabista Cabdiqaadir Xuseen Cumar si toos ah loogu sameeyay ujeeddo la xidhiidha ka hortagga aqoonsiga Somaliland. Sidaas darteed, aragtidaasi waxay weli tahay fasiraad siyaasadeed oo ay soo jeedinayaan qaar ka mid ah dadka arrimaha gobolka ka faallooda.
Maxay magacaabistu uga dhigan tahay xidhiidhka Jabuuti iyo Somaliland?
Magacaabista Wasiirka cusub waxay ku soo beegmaysaa xilli Geeska Afrika uu marayo marxalad diblomaasiyadeed oo xasaasi ah, iyadoo Somaliland ay kordhisay dadaalladeeda ku aaddan helitaanka aqoonsi caalami ah iyo xoojinta xidhiidhada ay la leedahay dalalka gobolka iyo quwadaha caalamka.
Jabuuti, oo juqraafi ahaan ku taalla meel istiraatiiji ah oo ku dhow Somaliland, Soomaaliya, Itoobiya iyo marinka Bab el-Mandeb, waxay muddo dheer door muhiim ah ku lahayd siyaasadda iyo diblomaasiyadda Geeska Afrika.
Labada dhinac ayaa sidoo kale leh xidhiidh bulsho, dhaqaale iyo juqraafiyeed oo dhow, taas oo ka dhigaysa isbeddel kasta oo ka dhaca siyaasadda dibadda ee Jabuuti mid si gaar ah looga xiisayn karo Somaliland.
Magacaabista masuul asal ahaan ka soo jeeda Somaliland ayaa sidaas darteed dhalisay su’aalo ku saabsan jihada uu wasiirka cusub u horseedi karo siyaasadda arrimaha dibadda ee Jabuuti, gaar ahaan marka la eego xidhiidhka Jabuuti la leedahay Somaliland iyo Soomaaliya.
Madaxweyne Geelle iyo siyaasadda gobolka
Madaxweyne Ismaaciil Cumar Geelle ayaa muddo dheer door muuqda ku lahaa siyaasadda Geeska Afrika, gaar ahaan dadaallada la xidhiidha nabadaynta, xallinta khilaafaadka iyo xidhiidhka Soomaaliya iyo Somaliland.
Jabuuti waxay sidoo kale martigelisay wada-hadallo u dhexeeyay Somaliland iyo Soomaaliya, iyadoo Madaxweyne Geelle marar kala duwan ku lug yeeshay dadaallada lagu raadinayo xal siyaasadeed oo u dhexeeya labada dhinac.
Haddaba, magacaabista wasiir cusub oo asal ahaan ka soo jeeda Somaliland ayaa imanaysa xilli arrimaha Somaliland iyo Soomaaliya ay weli yihiin kuwo xasaasi ah oo saameyn ku leh siyaasadda gobolka.
Maxaa laga filan karaa Wasiirka cusub?
Cabdiqaadir Xuseen Cumar ayaa xilka cusub wajahaya xilli ay Jabuuti horyaallaan arrimo diblomaasiyadeed oo waaweyn, oo ay ka mid yihiin xidhiidhka dalalka Geeska Afrika, amniga Badda Cas, iskaashiga caalamiga ah iyo danaha istiraatiijiga ah ee gobolka.
Waxaa sidoo kale la filayaa in siyaasadda arrimaha dibadda ee Jabuuti ay sii waddo inay xoogga saarto xidhiidhka ay la leedahay dalalka gobolka iyo quwadaha caalamka ee danaynaya Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed.
Dhanka Somaliland, indhaha ayaa lagu hayaa sida uu wasiirka cusub uga hadli doono ama uga shaqayn doono arrimaha la xidbiidha Somaliland, gaar ahaan iyadoo uu mas’uulku leeyahay aqoon iyo asal bulsho oo Somaliland la xidhiidha.
Si kastaba, waxaa xilligan hore u ah in magacaabista wasiirka cusub loo fasirto inay tahay isbeddel rasmi ah oo ku yimid siyaasadda Jabuuti ee Somaliland, ilaa ay Dowladda Jabuuti ama wasiirka cusub si cad uga hadlaan jihada cusub ee arrintaasi.
Magacaabista oo dhalisay dood siyaasadeed
Baraha bulshada Somaliland ayaa si weyn looga falceliyay magacaabista, iyadoo dadka qaar ay u arkaan fursad cusub oo Somaliland ay kaga dhex muuqan karto siyaasadda diblomaasiyadeed ee Jabuuti, halka kuwo kalena ay ku fasireen tallaabo istiraatiiji ah oo Madaxweyne Geelle ku doonayo inuu kaga jawaabo isbeddellada siyaasadeed ee ka socda gobolka.
Labada fasiraadba waxay muujinayaan muhiimadda magacaabista, balse xaqiiqada ah in wasiirka cusub uu asal ahaan ka soo jeedo Somaliland ayaa ah qodobka ugu weyn ee keenay xiisaha iyo doodda ka dhalatay magacaabistiisa.
